Jak napisać rozprawkę na C1 Advanced (CAE), która zostanie wysoko oceniona?

Piszesz rozprawkę (Essay) na egzaminie C1 Advanced (CAE)? Sprawdź, jak rozplanować akapity, jak opanować kryteria oceniania Cambridge i jak uniknąć najczęstszych błędów. W artykule znajdziesz przykładowy esej wraz ze słowniczkiem C1/C2.

O co tak naprawdę chodzi w rozprawce na CAE?

Rozprawka (Essay) to pierwsze i jedyne obowiązkowe zadanie w części Writing na egzaminie C1 Advanced (CAE). Na cały arkusz pisemny masz 90 minut i musisz w tym czasie stworzyć dwa teksty. W praktyce oznacza to, że na esej warto przeznaczyć około 40–45 minut.

Zadanie zawsze przedstawia sytuację akademicką — np. notatki z wykładu, panelu dyskusyjnego czy filmu dokumentalnego. Dostajesz trzy punkty do wyboru oraz trzy pomocnicze opinie. Twoim zadaniem jest:

Wybór dwóch z trzech podanych kwestii (nigdy wszystkich trzech).
Przeanalizowanie ich, porównanie i przedstawienie argumentów za i przeciw.
Jasne rozstrzygnięcie na końcu, która opcja jest według Ciebie ważniejsza lub skuteczniejsza, i przekonujące uzasadnienie wyboru.

Wymagana długość pracy to 220–260 słów. Pisanie zauważalnie poniżej limitu sprawi, że nie rozwiniesz argumentów, a pisanie znacznie powyżej zwiększa ryzyko błędów i odbiera czas na drugie zadanie.

Zadanie z egzaminu Cambridge

Żeby łatwiej było prześledzić strukturę idealnej pracy, spójrzmy na prawdziwy temat z oficjalnego arkusza egzaminacyjnego Cambridge English:

Your class has attended a panel discussion on the methods that adults can use to influence younger people’s behavior positively. You have made the notes below:

Methods adults can use to influence younger people’s behavior:

Giving rules
Setting an example
Offering rewards

Some opinions expressed in the discussion:

„Rules provide clarity and clear boundaries, which young people need.”
„Actions speak louder than words; young people copy what they see.”
„Rewards only lead to superficial compliance rather than genuine understanding.”

Task: Write an essay for your tutor discussing two of the methods in your notes. You should explain which method is more effective, giving reasons to support your opinion. (Write 220–260 words)

You may, if you wish, make use of the opinions expressed in the discussion, but you should use your own words as far as possible.

Kryteria oceny – jak egzaminator przyznaje punkty?

Egzaminator ocenia Twoją rozprawkę w skali od 0 do 5 punktów w czterech osobnych kategoriach (maksymalnie możesz zdobyć 20 punktów):

1. Content (Treść)

Egzaminator sprawdza, czy odpowiedziałeś na wszystkie części polecenia:

Czy omówiłeś dokładnie dwa punkty znotowane w arkuszu?
Czy w podsumowaniu jednoznacznie dokonałeś wyboru, która metoda jest skuteczniejsza, i poparłeś to argumentem?
Czy wykorzystałeś pomocnicze opinie z zadania, parafrazując je własnymi słowami?

2. Communicative Achievement (Osiągnięcie komunikacyjne)

Chodzi o to, czy Twój esej brzmi jak autentyczny tekst akademicki lub publicystyczny:

Styl oficjalny/akademicki: Unikaj języka potocznego (*kids, cool, stuff*), wykrzykników i skrótów (*don’t, can’t, won’t*).
Wyważona argumentacja: Przedstawiaj racje w sposób obiektywny i zrównoważony, unikając zbyt emocjonalnego tonu.
Jasność przekazu: Wywód musi być logiczny i czytelny od pierwszego do ostatniego zdania.

3. Organisation (Struktura i spójność)

Kategoria ta ocenia logiczną kompozycję tekstu:

Czytelny podział na akapity: Wstęp, dwa akapity rozwinięcia i podsumowanie.
Spójność wypowiedzi (Cohesive Devices): Łączenie zdań za pomocą zaimków wskazujących (*this approach, such measures*) oraz dojrzałych spójników (*conversely, notwithstanding*), aby tekst płynął naturalnie.

4. Language (Słownictwo i gramatyka)

Pokazujesz tutaj pełen wachlarz swoich umiejętności językowych:

Zakres leksykalny (C1/C2 Lexis): Używaj precyzyjnych kolokacji i unikaj powtarzania tych samych wyrazów.
Zróżnicowana gramatyka: Wplataj stronę bierną, zdania podrzędne, inwersję leksykalną oraz imiesłowowe równoważniki zdań.

Struktura rozprawki w 4 akapitach

Najprostszy i najbardziej sprawdzony układ, który gwarantuje przejrzystość wywodu, wygląda następująco:

Akapit 1: Wstęp (~40–50 słów)

Napisz zdanie wprowadzające problem w szerszym kontekście oraz sparafrazuj polecenie z arkusza. Zapowiedz zwięźle, że w eseju przeanalizujesz dwie wybrane metody.

Akapit 2: Pierwszy wybrany aspekt (~70–80 słów)

Przedstaw pierwszy punkt (np. giving rules). Omów zalety tego rozwiązania, ale wskaż też jego potencjalne ograniczenia lub wady, aby utrzymać zrównoważony charakter rozprawki.

Akapit 3: Drugi wybrany aspekt (~70–80 słów)

Płynnie przejdź do drugiego punktu (np. setting an example). Wyjaśnij mechanizm jego działania i długofalowe korzyści, które z niego wynikają.

Akapit 4: Podsumowanie i ostateczny werdykt (~40–50 słów)

Zsumuj wnioski z obu akapitów i jednoznacznie wskaż, która metoda jest według Ciebie skuteczniejsza i dlaczego. To kluczowy element dla punktacji w kategorii content.

Przykładowy esej C1 Advanced z analizą akapitów

Oto przykładowa rozprawka napisana na powyższy temat egzaminacyjny (245 słów):

Shaping the conduct of the younger generation has long been a central concern for educators and parents alike. While a variety of strategies can be employed to foster desirable habits, enforcing explicit regulations and leading by personal example are frequently cited as the most prominent. This essay will evaluate both approaches and determine which yields more lasting success.

On the one hand, establishing clear boundaries through strict guidelines provides adolescents with a necessary framework for acceptable behavior. Without unambiguous parameters, young individuals may struggle to navigate complex social situations, occasionally making decisions with adverse consequences. However, relying solely on regulations often results in superficial compliance. When rules are perceived as overly authoritarian, they risk provoking resentment rather than cultivating genuine moral understanding.

Conversely, modeling virtuous behavior is widely regarded as a far more transformative tool. Young people are inherently observational, frequently emulating the actions and attitudes of adult role models around them. When authority figures consistently demonstrate integrity, empathy, and self-discipline, youth naturally internalize these principles. This approach instills values organically, rendering constant adult supervision and enforcement largely redundant over time.

In conclusion, while clear rules are indispensable for providing immediate structure, setting a personal example is ultimately the more effective strategy. Demonstrating sound judgment fosters internal motivation and character development, ensuring that positive conduct persists long into adulthood.

Dlaczego ta praca zasługuje na wysoką ocenę?

Wstęp: Płynnie wprowadza temat (shaping the conduct, central concern) i parafraza zwrotów z zadania bez bezmyślnego kopiowania polecenia.
Akapit 2: Analizuje ustalanie zasad, parafrazując pierwszą opinię z polecenia (rules provide clarity) i wskazując ograniczenie (superficial compliance).
Akapit 3: Przechodzi do drugiej metody za pomocą spójnika conversely i rozwija myśli z podpowiedzi (actions speak louder than words) przy użyciu zaawansowanego słownictwa (emulating, internalize principles).
Podsumowanie: Daje wyraźny i poparty argumentem werdykt (setting a personal example is ultimately the more effective strategy).

Słowniczek C1/C2 – trudniejsze zwroty z tekstu

Oto zestawienie zaawansowanych wyrażeń z powyższego eseju wraz z tłumaczeniem, które warto wdrożyć do własnych prac:

Shaping the conduct – kształtowanie zachowania / postępowania
Central concern – kluczowa / główna kwestia
Foster desirable habits – rozwijać / wspierać pożądane nawyki
Enforcing explicit regulations – egzekwowanie jasnych / jednoznacznych przepisów
Leading by personal example – dawanie osobistego przykładu
Yields lasting success – przynosi trwały sukces
Establishing clear boundaries – wyznaczanie wyraźnych granic
Unambiguous parameters – jednoznaczne ramy / kryteria
Superficial compliance – powierzchowna uległość / posłuszeństwo
Cultivating genuine moral understanding – rozwijanie prawdziwego zrozumienia moralnego
Modeling virtuous behavior – wzorcowe / prawe postępowanie jako przykład
Transformative tool – narzędzie wywołujące głęboką zmianę
Emulating the actions – naśladowanie działań
Internalize these principles – przyswajać / internalizować te zasady
Instills values organically – naturalnie / organicznie wpajać wartości
Redundant over time – zbędny / niepotrzebny z biegiem czasu
Sound judgment – zdrowy rozsądek / dojrzały osąd
Persists long into adulthood – utrzymuje się długo w dorosłym życiu

Dodatkowe porady egzaminacyjne od Cambridge English

1. Jak mądrze rozplanować czas na arkuszu Writing?

Na całą część pisemną (2 zadania) masz 90 minut. Egzaminatorzy Cambridge zalecają trzystopniowe podejście do pisania rozprawki:

Planowanie (ok. 5 minut): Wybór 2 punktów z polecenia, wypisanie słownictwa i ustalenie końcowego werdyktu. Prace pisane na podstawie schematu uzyskują znacznie wyższe oceny za strukturę i styl!
Pisanie (ok. 35 minut): Skupienie się na płynności wywodu i zachowaniu odpowiedniego rejestru.
Sprawdzanie i korekta (ok. 5 minut): Przejrzenie tekstu pod kątem ortografii, interpunkcji i limitu słów.

2. Używaj referencji kontekstowych zamiast prostej listy spójników

Zamiast rozpoczynać każdy akapit od utartych formułek typu firstly, secondly, in addition, łącz zdania naturalnie za pomocą zaimków i referencji kontekstowych (this approach, such measures, the former / the latter). Daje to tekstowi lekkość i dojrzałość wymaganą na poziomie C1.

3. Nigdy nie kopiuj zdań z polecenia

Jeśli wolisz wykorzystać podpowiedzi i opinie zawarte w arkuszu, zawsze ujęcie je własnymi słowami. Przepisane frazy są ignorowane przez egzaminatora przy ocenie Twojego zasobu leksykalnego.

4. Jak działa punktacja na skali Cambridge English Scale?

Certyfikat C1 Advanced otrzymuje się od 180 punktów (Grade C).
Wynik w przedziale 193–199 punktów daje ocenę Grade B.
Uzyskanie 200–210 punktów (Grade A) oznacza zdanie egzaminu z wyróżnieniem i oficjalne poświadczenie znajomości języka na poziomie **C2 (Proficiency)!

Checklista – sprawdź swoją rozprawkę przed oddaniem arkusza

Czy opisałeś dokładnie 2 punkty? (Nie 1, nie 3).
Czy jasno rozstrzygnąłeś, która opcja jest ważniejsza? (W ostatnim akapicie).
Czy zaparafrazowałeś opinie z polecenia? (Brak słów przepisanych kropka w kropkę).
Czy utrzymałeś oficjalny ton? (Brak potocznych zwrotów i skrótów typu don’t, can’t).
Czy zachowałeś limit słów? (Między 220 a 260 słów).

Część Use of English na C1 Advanced (CAE) bez tajemnic: Jak opanować Part 1–4 i zdobyć maksymalną liczbę punktów?

Jak zdobyć więcej punktów w Use of English na C1 Advanced (CAE)? Poznaj format Part 1–4, najczęstsze pułapki i sprawdzone strategie egzaminacyjne Cambridge.

Egzamin Cambridge C1 Advanced (CAE) to uznawany na świecie certyfikat potwierdzający zaawansowaną znajomość języka angielskiego. Cambridge English podaje, że jest on akceptowany przez ponad 9 000 instytucji edukacyjnych, przedsiębiorstw i jednostek administracji publicznej.

Jednym z największych wyzwań dla wielu zdających jest arkusz Reading and Use of English, który składa się z ośmiu części i sprawdza zarówno umiejętność rozumienia tekstu, jak i znajomość gramatyki oraz słownictwa.

W tym artykule skupimy się na częściach 1–4. Part 1 sprawdza przede wszystkim precyzję leksykalną, natomiast Parts 2–4 koncentrują się na gramatyce, słowotwórstwie, słownictwie i umiejętności przekształcania struktur językowych.

Każda z tych części wymaga nieco innego podejścia. Poznanie formatu zadań, typowych pułapek i skutecznych strategii może pomóc Ci lepiej wykorzystać czas na egzaminie i zdobyć więcej punktów.

Part 1: Multiple-choice cloze – kolokacje i niuanse znaczeniowe

Na czym polega to zadanie?

Otrzymujesz tekst z ośmioma lukami. Przy każdej luce znajdują się cztery możliwe odpowiedzi: A, B, C lub D. Twoim zadaniem jest wybranie słowa lub wyrażenia, które najlepiej pasuje do kontekstu.

Part 1 sprawdza przede wszystkim znajomość słownictwa, w tym kolokacji, wyrażeń stałych, czasowników frazowych, idiomów oraz różnic znaczeniowych między podobnymi słowami.

Najważniejsze strategie

Przeczytaj cały tekst przed uzupełnianiem luk.
Nie skupiaj się od razu na pierwszym brakującym słowie. Najpierw postaraj się zrozumieć główną myśl tekstu, jego ton i kontekst. Dzięki temu łatwiej rozpoznasz znaczenie poszczególnych wyrażeń.

Ucz się kolokacji, a nie tylko pojedynczych słów.
Na poziomie C1 znajomość definicji słowa często nie wystarcza. Musisz wiedzieć, z jakimi innymi wyrazami naturalnie ono występuje.
Przykłady:

- pose a threat – stanowić zagrożenie;

- draw a conclusion – wyciągać wniosek;

- highly unlikely – wysoce nieprawdopodobny;

- meet a requirement – spełniać wymóg.

Zwracaj uwagę na przyimki i konstrukcje gramatyczne.
Niektóre odpowiedzi różnią się przede wszystkim tym, jakie wyrazy mogą po nich występować. Sprawdzaj więc nie tylko znaczenie słowa, ale również jego typowe połączenia.

Eliminuj odpowiedzi, które nie pasują.
Jeżeli nie znasz właściwej odpowiedzi, odrzuć najpierw opcje niepasujące gramatycznie lub znaczeniowo. Następnie porównaj pozostałe możliwości pod kątem kontekstu i naturalności wyrażenia.

Wskazówka: prowadź własny bank kolokacji na poziomie C1. Zapisuj całe wyrażenia wraz z przykładowymi zdaniami, zamiast uczyć się wyłącznie tłumaczenia pojedynczych słów.

Part 2: Open cloze – gramatyka i spójność tekstu

Na czym polega to zadanie?

W tej części otrzymujesz tekst z ośmioma lukami, ale nie masz do wyboru gotowych odpowiedzi. Musisz samodzielnie wpisać brakujące słowo.

Part 2 sprawdza przede wszystkim znajomość gramatyki i słownictwa, w tym przyimków, przedimków, zaimków, czasowników posiłkowych, spójników oraz wyrażeń stałych.

Najważniejsze strategie

Wpisuj tylko jedno słowo do każdej luki.
To podstawowa zasada Open Cloze. Zanim wpiszesz odpowiedź, upewnij się, że pojedyncze słowo wystarczy do uzupełnienia konstrukcji.

Sprawdzaj gramatykę po obu stronach luki.
Nie analizuj wyłącznie wyrazu bezpośrednio przed luką. Czasem dopiero dalsza część zdania wskazuje, jakiego słowa potrzebujesz.

Zwracaj uwagę na wyrazy funkcyjne.
W tej części często brakuje słów, które same w sobie nie niosą dużej treści, ale są niezbędne do zbudowania poprawnego zdania.
Przykłady obszarów, które warto powtarzać:

- przedimki: a, an, the;

- przyimki: in, on, at, by, with;

- spójniki: although, whereas, unless;

- zaimki i określniki: which, whose, whatever;

- czasowniki posiłkowe i operatory: do, have, would.

Czytaj tekst jako całość.
Open Cloze sprawdza nie tylko poprawność pojedynczego zdania, ale również zależności między zdaniami i spójność tekstu. Po wpisaniu odpowiedzi przeczytaj cały fragment ponownie.

Wskazówka: podczas nauki analizuj, dlaczego dana odpowiedź jest poprawna i dlaczego inne słowa nie pasują. Takie podejście pomaga rozpoznawać powtarzające się konstrukcje egzaminacyjne.

Part 3: Word formation – słowotwórstwo bez niespodzianek

Na czym polega to zadanie?

W Part 3 otrzymujesz tekst z ośmioma lukami. Obok każdej luki znajduje się wyraz bazowy, który musisz odpowiednio przekształcić, aby utworzyć słowo pasujące do kontekstu.

Przykładowo, wyraz EMPLOY może posłużyć do utworzenia takich form jak employment, employer, employee czy unemployment. Właściwy wybór zależy od znaczenia i konstrukcji zdania.

Zadanie sprawdza znajomość rodzin wyrazów, prefiksów, sufiksów, form przeczących, części mowy oraz zasad pisowni.

Najważniejsze strategie

Ustal, jakiej części mowy potrzebujesz.
Sprawdź, czy w luce powinien znaleźć się rzeczownik, czasownik, przymiotnik czy przysłówek.

Przykładowo:

- a significant improvement – rzeczownik;

- to improve significantly – czasownik i przysłówek;

- a highly significant change – przymiotnik i przysłówek.

Analiza konstrukcji zdania pozwala zawęzić liczbę możliwych odpowiedzi.

Sprawdź, czy potrzebna jest forma przecząca.
Czasami poprawna odpowiedź wymaga dodania prefiksu zmieniającego znaczenie wyrazu na przeciwne.
Przykłady:

- reliable → unreliable;

- possible → impossible;

- responsible → irresponsible;

- understand → misunderstand.

Nie dodawaj jednak prefiksu automatycznie. Zawsze sprawdzaj, czy powstałe słowo pasuje do znaczenia całego zdania.

Powtarzaj rodziny wyrazów.
Ucz się wyrazów w grupach, np. succeed, success, successful, successfully, unsuccessful. Dzięki temu łatwiej rozpoznasz zależności między częściami mowy i typowe zmiany w pisowni.

Zwracaj szczególną uwagę na ortografię.
Poprawna forma musi być również poprawnie zapisana. Sprawdzaj podwojenie spółgłosek, końcówki, zmiany w pisowni oraz formy nieregularne.

Wskazówka: po uzupełnieniu wszystkich luk przeczytaj tekst ponownie i sprawdź jednocześnie gramatykę, znaczenie, liczbę oraz pisownię każdego wyrazu.

Part 4: Key word transformations – transformacje zdań

Na czym polega to zadanie?

Part 4 składa się z sześciu zadań. Każde zawiera zdanie wyjściowe, słowo kluczowe oraz drugie zdanie z luką. Twoim zadaniem jest uzupełnić lukę tak, aby drugie zdanie miało takie samo znaczenie jak pierwsze.

Musisz użyć od 3 do 6 słów, wliczając podane słowo kluczowe. Nie wolno zmieniać tego słowa w żaden sposób. Formy skrócone, takie jak don’t, liczą się jako dwa słowa.

Za każde zadanie możesz otrzymać maksymalnie 2 punkty. Częściowo poprawna odpowiedź może otrzymać 1 punkt.

Najważniejsze strategie

Najpierw ustal, co oznacza zdanie wyjściowe.
Nie zaczynaj od mechanicznego dopasowywania gramatyki. Najpierw określ, jaka informacja ma zostać zachowana: przyczyna, skutek, kontrast, warunek, obowiązek czy relacja czasowa.

Ucz się typowych transformacji.
Warto regularnie ćwiczyć między innymi:

- stronę bierną;

- mowę zależną;

- okresy warunkowe;

- inwersję;

- konstrukcje z wish i if only;

- wyrażenia z too i enough;

- konstrukcje porównawcze;

- czasowniki i przymiotniki łączące się z określonymi przyimkami.

Nie wszystkie te struktury występują w każdym zestawie, dlatego ważna jest szeroka znajomość gramatyki i słownictwa na poziomie C1.

Nie zmieniaj słowa kluczowego.
Jeżeli otrzymujesz słowo HAD, musisz użyć dokładnie tej formy. Nie możesz zastąpić go przez HAVE ani HAS.

Kontroluj liczbę słów.
Po uzupełnieniu każdej luki policz wyrazy. Pamiętaj, że słowo kluczowe wlicza się do limitu 3–6 słów, a formy skrócone są liczone jako dwa słowa.

Porównaj znaczenie obu zdań.
Poprawna gramatycznie odpowiedź nie wystarczy, jeśli zmienia znaczenie zdania wyjściowego. Przeczytaj oba zdania i sprawdź, czy przekazują tę samą informację.

Wskazówka: prowadź listę najczęstszych konstrukcji transformacyjnych i zapisuj do każdej własne przykłady. Regularne powtarzanie całych struktur jest skuteczniejsze niż zapamiętywanie pojedynczych odpowiedzi z testów.

Ile punktów można zdobyć w częściach 1–4?

Warto znać punktację, aby odpowiednio zaplanować przygotowania.

Część	Liczba zadań	Maksymalna liczba punktów
Part 1 – Multiple-choice cloze	8 luk	8
Part 2 – Open cloze	8 luk	8
Part 3 – Word formation	8 luk	8
Part 4 – Key word transformations	6 zadań	12
Łącznie	30 zadań	36

To suma punktów surowych za części 1–4. Nie jest ona bezpośrednio równa wynikowi na Cambridge English Scale, który uwzględnia zasady przeliczania wyników egzaminacyjnych.

Part 4 ma szczególne znaczenie, ponieważ każde zadanie jest warte maksymalnie 2 punkty. Warto więc ćwiczyć nie tylko rozpoznawanie właściwej konstrukcji, lecz także precyzję i poprawność całej odpowiedzi.

Podsumowanie: jak skutecznie przygotować się do Use of English?

Opanowanie części 1–4 wymaga systematycznej pracy nad gramatyką, słownictwem, kolokacjami i słowotwórstwem. Samo rozwiązywanie testów nie zawsze wystarczy — równie ważna jest analiza błędów i zrozumienie mechanizmów językowych.

Aby przygotować się skutecznie:

1. Regularnie rozwiązuj zadania w oficjalnym formacie Cambridge.

1. Prowadź bank kolokacji, wyrażeń stałych i rodzin wyrazów.

1. Analizuj każdą błędną odpowiedź i zapisuj, dlaczego była niepoprawna.

1. Ćwicz transformacje zdań z kontrolowaniem znaczenia i limitu słów.

1. Rozwiązuj zadania z ograniczeniem czasu, aby przygotować się do warunków egzaminacyjnych.

Niezależnie od tego, czy zdajesz egzamin w wersji papierowej (paper-based), czy cyfrowej (digital), zakres sprawdzanych umiejętności i zasady oceniania są porównywalne. Wybierz format, w którym pracujesz najpewniej, i regularnie ćwicz wszystkie części arkusza.

Oficjalne materiały Cambridge English

Przygotowując się do C1 Advanced, korzystaj przede wszystkim z oficjalnych materiałów:

- C1 Advanced – format egzaminu

- C1 Advanced – materiały przygotowawcze

- C1 Advanced Handbook for Teachers

Dzięki nim poznasz rzeczywisty format zadań, zasady punktowania i oczekiwania egzaminatorów.

Paper-based vs Digital C1 Advanced (CAE): Który format egzaminu wybrać?

Zastanawiasz się, czy zdawać egzamin Cambridge C1 Advanced (CAE) na komputerze, czy na papierze? Poznaj najważniejsze różnice, zalety i udogodnienia obu formatów egzaminu.

Przygotowując się do egzaminu Cambridge C1 Advanced (CAE), możesz wybrać tradycyjną wersję papierową (paper-based) lub wersję cyfrową (digital). Oba formaty prowadzą do uzyskania tej samej kwalifikacji Cambridge English, a ich poziom trudności i zasady oceniania są porównywalne.

Różnice dotyczą przede wszystkim sposobu wykonywania zadań, obsługi testu i komfortu zdawania. Który format będzie dla Ciebie lepszy? To zależy między innymi od tego, jak lubisz czytać, pisać i zarządzać czasem podczas egzaminu.

Wersja cyfrowa (Digital C1 Advanced) – zalety i funkcje

Timer na ekranie: widzisz, ile czasu pozostało do końca testu, co ułatwia kontrolowanie tempa pracy.
Automatyczny licznik słów w Writing: liczba słów wyświetla się podczas pisania, dzięki czemu łatwiej kontrolować długość wypowiedzi.
Łatwa edycja tekstu: możesz szybko poprawiać zdania, usuwać fragmenty i reorganizować tekst bez skreśleń.
Słuchawki w części Listening: masz możliwość regulowania głośności nagrania, co może ułatwić koncentrację.
Podświetlanie tekstu i notatki: podczas Reading możesz zaznaczać istotne fragmenty i dodawać notatki w interfejsie egzaminacyjnym.
Szybsze wyniki: Cambridge English podaje, że wyniki egzaminu cyfrowego są zwykle dostępne w ciągu 5–10 dni roboczych, podczas gdy na wyniki wersji papierowej czeka się zazwyczaj 4–6 tygodni.

Wersja cyfrowa może być szczególnie dobrym wyborem dla osób, które na co dzień piszą na komputerze, często edytują teksty i lubią mieć kontrolę nad czasem.

Pamiętaj, że egzamin cyfrowy zdaje się w wyznaczonym miejscu, a nie samodzielnie w domu. Część Speaking pozostaje zdaje się bezpośrednio przed egzaminatorem.

Wersja papierowa (Paper-based C1 Advanced) – dla kogo?

Format papierowy egzaminu może być bardziej odpowiedni dla osób, które:

wolą czytać dłuższe teksty na papierze i zaznaczać istotne fragmenty bezpośrednio na arkuszu;
lubią robić odręczne notatki na marginesach;
lepiej planują wypowiedzi pisemne, kiedy mogą rozrysować plan na kartce;
ćwiczyły głównie na tradycyjnych arkuszach egzaminacyjnych i czują się w takim środowisku pewniej.

Warto pamiętać, że w wersji papierowej odpowiedzi wpisuje się na odpowiednich arkuszach odpowiedzi. Podczas Writing trzeba samodzielnie kontrolować długość tekstu, a poprawki wykonuje się odręcznie.

Który format wybrać?

Nie ma jednego formatu, który byłby lepszy dla wszystkich. Jeśli szybko piszesz na klawiaturze i cenisz licznik słów, timer oraz możliwość łatwego poprawiania tekstu, rozważ wersję cyfrową. Jeśli zdecydowanie lepiej wykonuje Ci się ćwiczenia na papierze, wersja tradycyjna może być dla Ciebie bardziej odpowiednia.

Przed podjęciem decyzji warto rozwiązać przykładowy test w obu formatach. Oficjalne materiały Cambridge English pozwolą Ci sprawdzić, jakie okoliczności będą bardziej komfortowe.

Niezależnie od wyboru najważniejsze pozostają dobre przygotowanie do wszystkich części egzaminu, znajomość formatu zadań oraz umiejętne zarządzanie czasem.

Strona bierna w języku angielskim – czasowniki modalne, passive infinitive i passive gerund

Strona bierna: czasowniki modalne, passive infinitive i passive gerund

W poprzedniej części zobaczyliśmy, że większość konstrukcji strony biernej opiera się na jednej zasadzie – zmienia się jedynie forma czasownika be. Teraz pójdziemy o krok dalej i przyjrzymy się konstrukcjom, które są charakterystyczne dla języka formalnego, biznesowego oraz egzaminów Cambridge.

Niektóre z nich spotkasz codziennie w e-mailach i komunikatach, inne pojawiają się głównie w artykułach naukowych czy tekstach akademickich. Warto jednak znać wszystkie, ponieważ nawet jeśli nie będziesz ich często używać, ich rozpoznawanie jest niezbędne podczas czytania tekstów na poziomie C1 i C2.

Passive Voice z czasownikami modalnymi

To jedna z najważniejszych konstrukcji na poziomie C1.

Dobra wiadomość jest taka, że jest wyjątkowo prosta.

czasownik modalny + be + past participle

Can

This problem can be solved.

The machine can be repaired.

These documents can be downloaded.

Must

The rules must be followed.

Helmets must be worn.

The form must be completed.

To bardzo częsta konstrukcja w regulaminach.

Should

The patient should be examined.

Children should be protected.

The report should be submitted today.

May

The flight may be cancelled.

The event may be postponed.

The road may be closed.

Might

The building might be demolished.

The meeting might be rescheduled.

Could

More money could be invested in education.

This issue could be solved more efficiently.

Ought to

The bridge ought to be repaired.

Rzadziej spotykane, ale poprawne.

Często popełniany błąd:

❌ The rules must followed.

Jak wygląda poprawne zdanie w stronie biernej z czasownikiem modalnym must?

✅ The rules must be followed.

Po każdym czasowniku modalnym w stronie biernej zawsze pojawia się czasownik be.

Passive Infinitive

Passivie infinitive to forma bezokolicznika w stronie biernej.

Konstrukcja

to be + past participle

Passive infinitive stosujemy, gdy chcemy wyrazić, że dana osoba lub rzecz ma podlegać określonej czynności, a jednocześnie konstrukcja gramatyczna wymaga bezokolicznika z to. Najczęściej pojawia się po czasownikach takich jak want, hope, expect, need, plan, decide czy would like. Używamy go również w bardziej formalnych konstrukcjach, np. He is expected to be promoted („Oczekuje się, że dostanie awans”). W praktyce passive infinitive odpowiada na pytanie: co ma zostać zrobione / co ma się wydarzyć?

I want to be informed about any changes.
Chcę być informowany o wszelkich zmianach.

She hopes to be chosen for the team.
Ma nadzieję, że zostanie wybrana do zespołu.

The documents need to be signed.
Dokumenty muszą zostać podpisane.

Passive infinitive może również występować w formie perfect: to have been + III forma. Używamy jej, gdy chcemy powiedzieć, że bierna czynność wydarzyła się wcześniej. Na przykład: He claims to have been treated unfairly oznacza „Twierdzi, że został potraktowany niesprawiedliwie”. Ta konstrukcja jest szczególnie częsta w języku formalnym, prasowym i akademickim.

Przykłady

The problem needs to be solved.

This document has to be signed.

The room is ready to be cleaned.

There is nothing to be worried about.

He expects to be promoted.

Passive Infinitive po przymiotnikach

The house is ready to be sold.

The article is difficult to be understood.

Perfect Passive Infinitive

Konstrukcja

to have been + Past Participle

Passive infinitive może również występować w formie perfect. Używamy jej, gdy chcemy powiedzieć, że bierna czynność wydarzyła się wcześniej. Na przykład: He claims to have been treated unfairly oznacza „Twierdzi, że został potraktowany niesprawiedliwie”. Ta konstrukcja jest szczególnie częsta w języku formalnym, prasowym i akademickim.

Przykłady

He is believed to have been arrested.

She seems to have been promoted.

The painting appears to have been stolen.

They are thought to have been informed.

Ta konstrukcja będzie niezwykle ważna, gdy w kolejnej części przejdziemy do reporting verbs.

Passive Gerund

Konstrukcja

being + Past Participle

Passive gerund stosujemy, gdy chcemy wyrazić, że ktoś lub coś jest poddawane określonej czynności, ale jednocześnie potrzebujemy formy –ing. Najczęściej pojawia się po czasownikach, wyrażeniach i przyimkach, które wymagają gerundu, np. avoid, enjoy, mind, dislike, consider, suggest czy look forward to. Dlatego mówimy: She hates being criticized („Ona nie znosi być krytykowana”) albo He avoided being seen by the police („Unikał bycia zauważonym przez policję”). Warto pamiętać, że po przyimku również używamy being, np. She is afraid of being judged.

Przykłady

I hate being interrupted.

Nobody likes being criticised.

She enjoys being praised.

He remembers being invited.

The children dislike being told what to do.

To bardzo naturalne konstrukcje.

Często popełniany błąd

❌ I hate interrupting.

To zdanie oznacza:

Nie lubię przerywać innym.

Natomiast:

I hate being interrupted.

Nie lubię, kiedy mi się przerywa.

Perfect Passive Gerund

Konstrukcja

having been + Past Participle

Passive gerund może również występować w formie perfect. Używamy jej, kiedy chcemy podkreślić, że bierna czynność zakończyła się przed inną czynnością lub momentem, o którym mówimy. Na przykład: He denied having been told about the problem oznacza „Zaprzeczył, że został poinformowany o problemie”. W praktyce najważniejsze jest więc zapamiętanie różnicy: passive infinitive = to be done, natomiast passive gerund = being done.

Przykłady

He denied having been informed.

She remembered having been warned.

They regretted having been invited.

Nobody admitted having been involved.

Ta konstrukcja pojawia się przede wszystkim w formalnym języku pisanym.

Jak zapamiętać te konstrukcje?

Konstrukcja	Schemat
Modal Passive	modal + be + III forma
Passive Infinitive	to be + III forma
Perfect Passive Infinitive	to have been + III forma
Passive Gerund	being + III forma
Perfect Passive Gerund	having been + III forma

Strona bierna w języku angielskim – wszystkie czasy gramatyczne

Jeżeli zapytasz uczniów, czego najbardziej obawiają się w związku z nauką strony biernej, większość odpowie: „tych wszystkich czasów”. Tak. Tabela z rozpiską strony biernej we wszystkich czasach może, na początku, przyprawić o ból głowy.

W rzeczywistości wszystkie formy strony biernej opierają się na jednej prostej zasadzie.

Zmienia się wyłącznie forma czasownika be. Imiesłów bierny (Past Participle) pozostaje bez zmian.

Aby to lepiej zilustrować, przyjrzyj się poniższym przykładom:

Czas	Strona bierna
Present Simple	The report is written every week.
Past Simple	The report was written yesterday.
Present Perfect	The report has been written already.
Future Simple	The report will be written tomorrow.

Zmienia się wyłącznie czasownik be.

Natomiast trzecia forma czasownika (written) pozostaje taka sama.

To najważniejsza rzecz, którą należy zapamiętać.

Czas (Tense)	Konstrukcja	Example sentence	Tłumaczenie na język polski
Present Simple	am / is / are + III forma	The room is cleaned every day.	Pokój jest sprzątany każdego dnia.
Past Simple	was / were + III forma	The room was cleaned yesterday.	Pokój został posprzątany wczoraj.
Future Simple	will be + III forma	The room will be cleaned tomorrow.	Pokój zostanie posprzątany jutro.
Present Continuous	am / is / are + being + III forma	The room is being cleaned right now.	Pokój jest właśnie sprzątany.
Past Continuous	was / were + being + III forma	The room was being cleaned at 5 PM.	Pokój był sprzątany o godzinie 17:00.
Present Perfect	have / has + been + III forma	The room has been cleaned recently.	Pokój został niedawno posprzątany.
Past Perfect	had + been + III forma	The room had been cleaned before they arrived.	Pokój został posprzątany, zanim przybyli.
Future Perfect	will have been + III forma	The room will have been cleaned by 3 PM.	Pokój zostanie posprzątany do godziny 15:00.

Present Simple Passive

Konstrukcja

am / is / are + Past Participle

Służy do opisywania czynności, które są wykonywane regularnie, zwyczajowo lub stanowią ogólny fakt. Skupiamy się na samym działaniu lub jego rezultacie, a nie na tym, kto je wykonuje.

Używamy, żeby opisać:

fakty i ogólne prawdy
procesy
instrukcje
opisy produkcji
oficjalne komunikaty

Przykłady

English is spoken in more than 70 countries.
Coffee is grown in Brazil.
The museum is visited by thousands of tourists every year.
Cars are manufactured in many different countries.
Most emails are answered within twenty-four hours.

Past Simple Passive

Konstrukcja

was / were + Past Participle

Służy do opisywania czynności, które zostały wykonane i zakończyły się w przeszłości. Skupiamy się na samym działaniu lub jego rezultacie, a nie na tym, kto je wykonał.

Używamy, żeby opisać:

zakończone wydarzenia w przeszłości
wydarzenia historyczne
odkrycia
wynalazki
raporty

Przykłady

The bridge was opened in 1998.
Hamlet was written by Shakespeare.
The suspect was arrested yesterday.
The castle was destroyed during the war.
The package was delivered this morning.

Future Simple Passive

Konstrukcja

will be + Past Participle

Służy do opisywania czynności, które zostaną wykonane w przyszłości. Skupiamy się na samym działaniu lub jego rezultacie, a nie na tym, kto je wykona.

Używamy, żeby opisać:

plany dotyczące przyszłości
przewidywania
zapowiedzi
obietnice
decyzje
oficjalne ogłoszenia
przyszłe etapy projektów i procesów

Przykłady

The results will be announced tomorrow.
A new hospital will be built next year.
All applications will be reviewed carefully.
The winners will be notified by email.
The road will be closed for repairs next week.

Present Continuous Passive

Konstrukcja

am / is / are being + Past Participle

Służy do opisywania czynności, które są wykonywane właśnie teraz lub trwają w obecnym okresie. Skupiamy się na samym procesie, a nie na tym, kto wykonuje daną czynność.

Używamy, żeby opisać:

czynności odbywające się w tej chwili
trwające procesy
budowy i remonty
zmiany i rozwój
działania prowadzone obecnie

Przykłady

The house is being painted.
A new bridge is being built.
The documents are being checked.
The patient is being examined.
The road is being repaired.

Past Continuous Passive

Konstrukcja

was / were being + Past Participle

Służy do opisywania czynności, które były wykonywane w określonym momencie w przeszłości. Skupiamy się na samym procesie, a nie na tym, kto wykonywał daną czynność.

Używamy, żeby opisać:

czynności będące w toku w przeszłości
wydarzenia przerwane przez inną czynność
trwające procesy w przeszłości
opisy sytuacji z przeszłości

Przykłady

The road was being repaired when we arrived.
The house was being cleaned all morning.
The documents were being prepared.
The patient was being examined at that time.
The bridge was being rebuilt after the flood.

Present Perfect Passive

Konstrukcja

have / has been + Past Participle

Służy do opisywania czynności, które zostały zakończone przed chwilą lub w nieokreślonym momencie przeszłości, a ich rezultat jest ważny w chwili obecnej. Skupiamy się na samym działaniu lub jego rezultacie, a nie na tym, kto je wykonał.

Używamy, żeby opisać:

zakończone czynności z widocznym rezultatem
osiągnięcia
zmiany
niedawno wykonane działania
doświadczenia

Przykłady

The report has been finished.
The windows have been cleaned.
The project has been completed.
The package has been delivered.
The problem has been solved.

Past Perfect Passive

Konstrukcja

had been + Past Participle

Służy do opisywania czynności, które zostały zakończone przed innym wydarzeniem w przeszłości. Skupiamy się na samym działaniu lub jego rezultacie, a nie na tym, kto je wykonał.

Używamy, żeby opisać:

wcześniejsze wydarzenia w przeszłości
czynności zakończone przed inną czynnością
kolejność wydarzeń
relacje przyczynowo-skutkowe w przeszłości

Przykłady

The documents had been signed before the meeting started.
The house had been sold before we arrived.
The work had been completed by Monday.
The meal had been prepared before the guests arrived.
The invitations had been sent before the event.

Future Perfect Passive

Konstrukcja

will have been + Past Participle

Służy do opisywania czynności, które zostaną zakończone przed określonym momentem lub innym wydarzeniem w przyszłości. Skupiamy się na samym działaniu lub jego rezultacie, a nie na tym, kto je wykona.

Używamy, żeby opisać:

czynności zakończone przed określonym terminem
realizację projektów
osiągnięcie celów
zakończenie procesów
przewidywane rezultaty

Przykłady

All applications will have been reviewed by the end of the week.
The project will have been completed by July.
The building will have been finished by next year.
The reports will have been prepared before the meeting.
The road will have been repaired by Friday.

Wprowadzenie do strony biernej – część I

Jeżeli kiedykolwiek czytałeś artykuły w BBC, The Guardian, The Economist, publikacje naukowe czy raporty biznesowe, prawdopodobnie zauważyłeś, że strona bierna pojawia się tam niezwykle często. Dla wielu osób uczących się języka angielskiego jest to zaskoczenie, ponieważ w języku polskim konstrukcje bierne występują znacznie rzadziej.

Weźmy prosty przykład.

Strona czynna (active voice):

The police arrested the suspect yesterday.

W tym zdaniu najważniejsza jest policja – to ona wykonuje czynność.

Teraz spójrzmy na stronę bierną (passive voice):

The suspect was arrested yesterday.

Tutaj uwaga zostaje skierowana na podejrzanego, a nie na policję. Informacja o wykonawcy czynności staje się mniej istotna lub wręcz zbędna.

To właśnie dlatego strona bierna jest tak popularna. Pozwala zmienić perspektywę wypowiedzi i nadać jej bardziej formalny, bezosobowy lub obiektywny charakter.

Czym właściwie jest Passive Voice?

Strona bierna (Passive Voice) to konstrukcja gramatyczna, w której najważniejszy staje się odbiorca czynności, a nie jej wykonawca.

Porównaj:

Active Voice

Shakespeare wrote Hamlet.

Najważniejszą informacją jest to, kto napisał dramat.

Passive Voice

Hamlet was written by Shakespeare.

Tutaj uwaga skupiona jest na dziele napisanym przez Szekspira.

Wykonawcę czynności możemy dodać za pomocą przyimka by, ale robimy to tylko wtedy, gdy ta informacja jest ważna.

Strona bierna pozwala:

nadać tekstowi bardziej formalny charakter,
uniknąć niepotrzebnego powtarzania podmiotu,
skupić uwagę na rezultacie działania,
zachować neutralny ton wypowiedzi,
pominąć wykonawcę czynności, gdy nie jest znany lub nie ma znaczenia.

Dlatego jest tak powszechna w:

artykułach prasowych,
publikacjach naukowych,
raportach,
instrukcjach obsługi,
dokumentach urzędowych,
umowach,
pracach akademickich,

Kiedy używamy strony biernej?

Choć wiele podręczników ogranicza się do krótkiej listy zastosowań, w praktyce Passive Voice pełni znacznie więcej funkcji. Przyjrzyjmy się najważniejszym z nich.

1. Gdy nie wiemy, kto wykonał czynność

Jest to najczęstszy przypadek.

My bike was stolen last night.

Nie wiemy, kto ukradł rower. Ważniejszy jest sam fakt kradzieży.

Inne przykłady:

My wallet has been stolen.

Several windows were broken during the storm.

The documents have disappeared.

2. Gdy wykonawca czynności nie jest istotny

Czasami wiemy, kto wykonał daną czynność, ale wspominanie o tej osobie nie wnosi istotnych informacji.

Zamiast mówić:

Someone cleans the offices every evening.

bardziej naturalnie brzmi:

The offices are cleaned every evening.

3. Gdy rezultat jest ważniejszy od wykonawcy

To niezwykle częste w języku formalnym.

Wyobraź sobie artykuł prasowy.

Zamiast:

Engineers completed the bridge.

częściej przeczytasz:

The bridge has been completed.

Zwracamy uwagę na zakończenie budowy mostu, a nie na inżynierów.

4. W wiadomościach i mediach

Stronę bierną można często spotkać w nagłówkach gazet.

Two people were injured in the accident.

A new law has been introduced.

Several buildings were damaged during the earthquake.

The suspect has been arrested.

5. W tekstach naukowych

W publikacjach naukowych autorzy starają się unikać pierwszej osoby.

Zamiast:

We analysed the data.

często pojawia się:

The data were analysed.

Inne przykłady:

The experiment was conducted over six months.

Samples were collected every week.

6. W instrukcjach

Instrukcje obsługi bardzo często wykorzystują stronę bierną.

The device should be switched off before cleaning.

The batteries must be replaced every year.

The package should be opened carefully.

7. W języku biznesowym

W korespondencji biznesowej Passive Voice jest niemal codziennością.

Your application has been received.

Your order has been shipped.

Payment has not been received.

Your request is being processed.

8. Aby uniknąć wskazywania winnego

To bardzo interesujące zastosowanie.

Wyobraź sobie konferencję prasową firmy.

Zamiast powiedzieć:

We made a mistake.

często usłyszysz:

Mistakes were made.

Konstrukcja

Na pierwszy rzut oka Passive Voice wydaje się skomplikowana, ale jej konstrukcja opiera się na jednej prostej zasadzie:

Podmiot + czasownik be w odpowiednim czasie + imiesłów bierny (Past Participle, III forma czasownika)

Przykład:

Active:

Somebody stole my car.

Znajdujemy dopełnienie.

Somebody stole my car.

Przenosimy je na początek zdania.

My car…

Odmieniamy czasownik be zgodnie z czasem zdania.
Dodajemy trzecią formę czasownika.

Otrzymujemy:

My car was stolen.

Passive Voice w czterech prostych krokach:

Każde zdanie możesz przekształcić według tego samego schematu.

Krok 1. Znajdź dopełnienie

The chef prepared the meal.

Dopełnienie:

the meal

Krok 2. Umieść je na początku

The meal…

Krok 3. Dopasuj odpowiednią formę czasownika be

Ponieważ zdanie jest w Past Simple:

was

Krok 4. Dodaj III formę czasownika

prepare → prepared

Krok 5. Otrzymujemy zdanie w stronie biernej

The meal was prepared.

Co dzieje się z wykonawcą czynności?

Nie zawsze musimy go wskazywać w zdaniu.

Jeżeli jest potrzebny, dodajemy wprowadzamy za pomocą by.

The Mona Lisa was painted by Leonardo da Vinci.

Natomiast w większości sytuacji by po prostu pomijamy.

Porównaj:

My phone was stolen. My phone was stolen by somebody.